Coalitieakkoord vergroot risico’s voor bestaanszekerheid en preventie

SchuldHulpMaatje reageert op het coalitieakkoord. We zien waardering voor vrijwilligers en het maatschappelijk middenveld, maar ook duidelijke risico’s voor de bestaanszekerheid van grote groepen mensen. Investeren in duurzame vrijwillige inzet en preventie is hard nodig. Vanuit onze missie en praktijk delen we wat dit akkoord betekent voor mensen met (dreigende) financiële zorgen – en wat nodig is om armoede en schulden te voorkomen.

Waardering voor maatschappelijk middenveld
Carla van der Vlist, directeur-bestuurder SchuldHulpMaatje Nederland: “Het nieuwe kabinet geeft met een investering van 150 miljoen euro in armoede- en schuldenbeleid een belangrijk signaal af: het maatschappelijk middenveld levert een onmisbare bijdrage aan onze samenleving. Er is expliciete erkenning voor vrijwilligers en maatschappelijke organisaties als dragers van gemeenschapszin, ontmoeting en veerkracht. Ook het beperken van aansprakelijkheid voor vrijwilligers, het fiscaal aantrekkelijk houden van giften en de oprichting van een Gemeenschapsfonds voor buurthuizen en ontmoetingsplekken geven vertrouwen.”

Vrijwilligers: aanvullend, nabij en preventief
“Tegelijk mist SchuldHulpMaatje in het coalitieakkoord het duurzaam faciliteren van vrijwillige inzet. Vrijwilligerswerk wordt vooral benaderd als maatschappelijke infrastructuur. Dat doet onvoldoende recht aan wat vrijwilligers daadwerkelijk betekenen. Vrijwilligers zijn geen vervanging van professionele hulp, maar aanvullend – juist om te voorkomen dat problemen escaleren. Zij brengen nabijheid, tijd en aandacht van mens tot mens, waar systemen vaak tekortschieten.
In Nederland zetten 7,6 miljoen mensen zich vrijwillig in, op een bevolking van circa 18 miljoen inwoners. Vrijwilligerswerk is daarmee geen randverschijnsel, maar een dragende kracht onder onze samenleving, zeker als het gaat om preventie. Die inzet vraagt om bescherming, waardering en structurele versterking.”

De realiteit: bestaanszekerheid onder druk
“Meer dan één op de drie huishoudens in Nederland komt moeilijk rond: zo’n 1,7 miljoen huishoudens. Achter dat cijfer gaan levensverhalen schuil. Financiële problemen bouwen zich vaak op rond ingrijpende gebeurtenissen zoals een scheiding met inkomensdaling en dubbele lasten, ziekte of arbeidsongeschiktheid, of het overlijden van een partner. Juist op zulke momenten wordt bestaanszekerheid kwetsbaar.
Het is zorgelijk dat voorgenomen ingrepen in de sociale zekerheid het risico vergroten dat mensen sneller in armoede belanden. Net als de NVVK, brancheorganisatie voor schuldhulp en financiële dienstverlening, signaleren ook vrijwilligersorganisaties zoals SchuldHulpMaatje dat onderdelen van dit coalitieakkoord het risico in zich dragen dat bestaansonzekerheid verder onder druk komt te staan. Minder inkomenszekerheid en complexe regelingen leiden in het dagelijks leven tot stress, verlies van overzicht en latere hulp.”

SchuldHulpMaatje: dichtbij en preventief
“SchuldHulpMaatje is actief in ruim 170 gemeenten, met 3.500 goed getrainde vrijwilligers. Informele schuldhulp is daarmee voor meer dan 11 miljoen Nederlanders dichtbij beschikbaar: via Maatjes aan huis, met inloopspreekuren in de wijk en met vernieuwende vormen van preventie en vroegsignalering.
Onze nabijheid en de menselijke relatie maken dat mensen zich gezien en veilig voelen om hun geldzorgen te delen — vaak voordat problemen escaleren. Die nabijheid is geen toeval, maar geworteld in een diaconale traditie van omzien naar elkaar. SchuldHulpMaatje heeft een stevige basis in kerken en geloofsgemeenschappen en werkt samen met maatschappelijke partners. Vrijwilligers vormen zo een brug tussen mensen en de professionele schuldhulp. Dat brengt rust, overzicht en waar nodig tijdige toeleiding naar passende hulp. Dat is preventie in de praktijk.”

Oproep: versterk preventie en bestaanszekerheid
“De maatschappelijke waarde van vrijwilligerswerk loopt op tot miljarden euro’s per jaar. Dat zijn geen ‘gratis handen’, maar tijd, aandacht en nabijheid die anders terugkeren in hogere kosten door zwaardere schulden, hogere zorguitgaven en maatschappelijke ontwrichting.
De kernvraag bij dit coalitieakkoord is daarom niet óf vrijwilligers worden erkend, maar hoe. Worden zij gezien als volwaardige partners in preventie? Zijn er voldoende landelijke en lokale middelen om deze inzet duurzaam te faciliteren? Krijgen lokale netwerken en ontmoetingsplekken structurele, meerjarige ondersteuning? En blijft de menselijke maat leidend wanneer systemen worden aangepast en sociale zekerheden worden versoberd?”

SchuldHulpMaatje roept het kabinet op om bestaanszekerheid en preventie te versterken. Dat vraagt om beleid dat ruimte geeft aan vrijwilligersorganisaties die hun waarde dagelijks bewijzen, samen met gemeenten en andere partners. Eerder deed SchuldHulpMaatje al zeven aanbevelingen voor het Nationaal Programma Armoede en Schulden.

Hoop vraagt om meer dan goede intenties. Het vraagt om politieke moed die bestaanszekerheid beschermt, preventie serieus neemt en het maatschappelijk middenveld daadwerkelijk structureel versterkt. SchuldHulpMaatje staat klaar om die beweging samen te maken — met gemeenten, kerken en geloofsgemeenschappen, maatschappelijke organisaties en vrijwilligers.

Samen lukt ’t.