verliesvaninkomen

“De goede vragen stellen, kan precies het duwtje zijn dat iemand nodig heeft”

Roel Meijer is predikant en ontmoet daarom veel mensen, vaak juist als zij op een levenskruispunt staan: scheiding, ziekte, rouw, dat soort momenten. De oproep van Roel is: durf ook te vragen of iemand het financieel nog wel redt.

Roel weet wat grote gebeurtenissen met mensen kunnen doen: “De invloed hiervan is vaak groter dan je misschien denkt. Je ziet vaak dat het een het ander oproept. Stel: iemand verliest een geliefde. Dan kan dat psychische problemen veroorzaken. Dit kan weer gevolgen hebben voor iemands arbeidsproces, en dat kan vervolgens weer voor financiële problemen zorgen. Ook ziekte, bijvoorbeeld longcovid, kan grote gevolgen hebben. Vrienden en gemeenteleden zijn in het begin nog betrokken, maar hun aandacht verslapt op een gegeven moment. Zo kan iemand in een sociaal isolement terechtkomen.”

Red je het wel?
“Als mensen uit elkaar gaan, liggen financiële problemen natuurlijk op de loer. In zo’n situatie kun je volledig worden opgeslokt door andere zorgen, bijvoorbeeld rond de kinderen. Er is dan even geen ruimte om ook nog de grip op de financiën vast te houden. Hoe fijn is het dan als er iemand meekijkt, iemand met wie je samen de boel weer goed kunt organiseren. Ik heb veel voorbeelden gezien waar SchuldHulpMaatje hierbij van grote betekenis is geweest.”
“Vragen naar iemands financiële situatie is in Nederland niet gebruikelijk en zelfs ronduit lastig. Toch vind ik het belangrijk om het juist wél te doen. Als je iemand ontmoet die te maken heeft met een scheiding, ziekte of ander levenskruispunt, vraag dan ook eens: Hoe sta je er financieel voor, red je het eigenlijk wel? Ik begrijp natuurlijk dit makkelijker is als je een goede relatie met iemand hebt. Dan is er meer openheid.”

Kerk als gezin
“In een kerkelijke gemeente zou die vertrouwdheid en veilige sfeer er moeten zijn, vind ik. Ik zie de kerk als een gezin waarvan de leden op elkaar betrokken zijn, kwetsbaar durven zijn, elkaar niet laten vallen. Niet alleen diakenen zijn er voor mensen die problemen hebben, we moeten allemaal onze ogen en oren openhouden. Raak je in gesprek over iemands financiële zorgen, dan kun je ook de mogelijkheid van diaconale ondersteuning bespreken. Diakenen weten vaak goed wat routes zijn naar andere organisaties, zoals SchuldHulpMaatje of de gemeente.”

“Mijn oproep is dus: ken je iemand die het moeilijk heeft, stap over je schroom heen! Vraag wat iemand bezighoudt en ook of hij of zij het financieel nog wel redt. Het kan voor iemand een grote opluchting zijn als deze vraag wordt gesteld. Maar weinig mensen zoeken uit zichzelf hulp, of veel te laat. De goede vragen stellen kan precies het duwtje zijn dat iemand nodig heeft.”

ds. Roel Meijer is predikant van de Nederlandse Gereformeerde Kerken in Hoogeveen

Diaken Iwan Osseweijer is tochtgenoot voor mensen die te maken hebben met verlies van inkomen

Diaken Iwan - Red je het wel

Als diaken ontmoet Iwan Osseweijer mensen die hun baan of een deel van hun inkomen zijn kwijtgeraakt. Hij lost hun problemen niet op, maar loopt naast hen, zodat ze niet alleen zijn. “Ik wil laten weten: ook al doe je niet meer mee in het arbeidsproces: je doet ertoe.”

Iwan Osseweijer is diaken in de Rooms-katholieke kerk. Hij komt veel bij mensen thuis, vaak rond scharniermomenten in het leven. Dat kunnen fijne omstandigheden zijn, maar ook minder goede. Iwan ontmoet bijvoorbeeld geregeld mensen die inkomen zijn verloren en daardoor te maken hebben met geldzorgen. “Verlies van inkomen kan verschillende oorzaken hebben”, weet hij. “Sommige mensen worden ontslagen, anderen worden ziek waardoor ze niet meer kunnen werken en bij weer anderen heeft het te maken met een scheiding. De impact is daardoor ook verschillend. Het kan uitmaken of je er, met je financiële problemen, alleen voor staat of niet.”

Zoveel meer
“Geldproblemen kunnen voor veel stress zorgen. Maar wat ik vaak zie, is dat verlies van inkomen voor nog meer narigheid zorgt. Een baan hebben is niet alleen maar een product afleveren en geld verdienen, het is zoveel meer. Het geeft je ook een bepaalde status, zingeving en sociale contacten. Als je dat kwijtraakt, kan dat je een flinke knauw geven. Je kunt het vertrouwen in jezelf verliezen, moedeloos worden en het gevoel hebben dat het leven geen zin meer heeft. Het kan ook een geloofscrisis veroorzaken: waar is God in mijn verhaal?”

De enige
“Als diaken maak ik me hard voor mensen in kwetsbare omstandigheden. Ik loop ik graag met hen mee, we trekken een stukje samen op, als tochtgenoten. Ik denk dat dat een van de belangrijkste dingen is die we als kerk voor mensen kunnen doen. Ik sprak onlangs een jongere die zei: Waarom doet God mij dit aan? God is geen tegenover, antwoordde ik toen. Hij zit naast je, Hij is met je, alle dagen. Ken je de uitspraak: God houdt van iedereen? Die is eigenlijk niet juist geformuleerd, wat er wordt bedoeld, is: God houdt van je alsof je de enige bent. Dat inspireert mij als diaken. Ik kan iemands problemen niet oplossen, ik ben geen hulpverlener, geen loket. Bij mij hoeft er niets. Ik wil enkel laten weten dat iemand niet alleen is en dat ieder mens ertoe doet. Ook al doe je niet meer mee in het arbeidsproces: je doet ertoe. In onze samenleving is perfectie vaak de norm, en als er iets niet goed gaat, is dat jouw verantwoordelijkheid. Zo is het niet. Je bent goed zoals je bent. Ik probeer mensen dát in te laten zien, en zo samen te werken aan zelfvertrouwen en eigenwaarde. Ik merk dat dat rust geeft. Er ontstaat weer ruimte om na te denken.”

Iwan Osseweijer is initiatiefnemer van de SchuldHulpMaatje-locaties Lisse en Hillegom.

Toen Ed zijn baan en inkomen verloor, hielp de kerk. “Hulp is vaak dichtbij”

Ed - Red je het wel

Voor de tweede keer is Ed getroffen door ziekte en opnieuw is hij zijn baan kwijtgeraakt. Om hulp vragen vindt hij moeilijk. Tegelijkertijd heeft hij ervaren hoe fijn het is dat je je problemen niet alleen hoeft op te lossen.

Gewoon een gezonde vent was Ed. Totdat hij, ruim tien jaar geleden, op een ochtend wakker wordt en opeens niet meer op zijn benen kan staan. Na allerlei onderzoeken blijkt dat hij maar liefst twee vormen van reuma heeft. Met medicijnen krabbelt Ed weer op, totdat hij in 2022 opnieuw klachten krijgt. Ed blijft stug doorwerken, maar dan overkomt hem een werkongeval: er vallen een paar stalen buizen op zijn duim. Onderzoeken wijzen uit dat het met de duim wel meevalt, maar dat de reuma in alle hevigheid terug is. Ed schrikt: “Na de eerste diagnose verloor ik mijn baan. Dat wilde ik dit keer niet! Ik regelde een gesprek met mijn baas. Hopelijk had hij ander of aangepast werk voor me. Maar helaas: mijn contract werd niet verlengd.”

Hulp vragen
Daar gaan we weer, denkt Ed: “De ervaringen nadat ik de eerste keer mijn baan verloor, lagen me nog vers in het geheugen. Alles deed ik eraan om het hoofd boven water te houden en mijn gezin niet onder het verlies van inkomen te laten lijden: ik regelde gunstige betaalafspraken en spaarde zelfs eten uit mijn mond. Totdat alle spaarpotjes opraakten en ik elke maand 400 euro tekort kwam. Dat vrat aan me, geestelijk en lichamelijk leed ik onder de zorgen. Ik wilde graag positief blijven, maar het lukte gewoon niet meer. Toen het echt niet meer ging, heb ik de stap gezet om hulp te vragen bij de kerk en de Voedselbank. En een stap was het! Ik had altijd hard gewerkt en nog nooit iemand om hulp gevraagd. Sterker, ik was het juist altijd zelf die voor anderen klaarstond. Toch deed de hulp die we kregen ons goed. We werden geholpen met boodschappen, bij het betalen van rekeningen en met extraatjes tijdens de feestdagen. Vanuit de kerk hielpen zelfs onbekenden ons. Bij de Voedselbank haalden we anderhalf jaar lang ons eten. Ik ging inzien dat, als je problemen hebt, je die niet alleen hoeft op te lossen. Dat is niet nodig. Hulp is vaak dichtbij, zoals bij de kerk. Naast praktische hulp die je krijgt, is het ook geweldig dat daar mensen zijn die naar je willen luisteren. Ik ben sinds die tijd ook weer wekelijks naar de kerk gegaan. Het geeft me rust en ontspanning in alle hectiek, ik kan het iedereen adviseren. En je hoeft echt niet gelovig te zijn om bij de kerk aan te kloppen.”

Minder eigenwijs
En nu zit Ed weer in eenzelfde soort situatie en moet hij opnieuw puzzelen om het hoofd boven water te houden. “Ik sprak deze week een diaken van de kerk. Ik vertelde hem dat mijn ziekte is teruggekomen en dat ik opnieuw mijn baan ben kwijtgeraakt. Meteen bood hij hulp aan. Maar net als de vorige keer merkte ik dat ik het lastig vind om mijn hand op te houden. Ik wil het zelf proberen, en hoop en bid dat het door zuinig te leven dit keer wel lukt. Ik denk dat ik te trots ben, of misschien juist wel te zwak. Eigenlijk hoop ik dat anderen minder eigenwijs zijn dan ik en wél om hulp durven te vragen als dat nodig is. En natuurlijk hoop ik dat mijn gezondheid weer vooruit gaat, er betere tijden komen en ik dit hoofdstuk ook weer kan afsluiten.”

Door verlies van inkomen gaan Matthias en Naomi – bijna – kopje onder

Matthias en Naomi - Red je het wel

Als Matthias een burnout krijgt, kan hij zijn bedrijf niet langer draaiend houden. Het lukt hem en zijn vrouw Naomi nauwelijks om het hoofd boven water te houden. Totdat ze hun problemen in de kerk en bij familie en vrienden op tafel gooien. “Openheid en eerlijkheid hebben ons veel goeds gebracht.”

Matthias en Naomi hebben het goed voor elkaar. Matthias heeft sinds een paar jaar een eigen bedrijf en samen spelen ze een voortrekkersrol in hun kerkelijke gemeente. Maar als spoken uit het verleden opspelen, komt Matthias begin 2020 in een fikse burnout terecht. Hij moet stoppen met werken. Een paar weken, denkt hij eerst nog. Maar het worden twee jaar. “Met een eigen bedrijf betekent dit: geen inkomen. Ik was hier niet voor verzekerd. Per maand kwamen we zo’n 1300 euro te kort”, vertelt Matthias.

Spaarpot
Naomi: “Ons spaargeld was al snel op. Daarna gooiden we de spaarpot van onze dochter op z’n kop. Ik telde elke cent en wist soms niet hoe we de week moesten doorkomen. Boodschappen, kleding, luiers, we wisten niet waar we het van moesten betalen. Ik liep op m’n tenen. Ik wist niet dat financiële problemen zóveel stress kunnen veroorzaken. Doodsbang was ik dat er iets kapot zou gaan, want dan hadden we natuurlijk geen geld om het te vervangen.”

De burnout van Matthias en de financiële problemen trekken een wissel op het huwelijk van Matthias en Naomi. Matthias heeft het gevoel te hebben gefaald en reageert dat thuis af. Als zijn dochter op een gegeven moment vraagt: ‘Pap, je gaat toch niet weer boos worden?’, knapt er iets bij hem. Op ongeveer hetzelfde moment trekt zijn pastor en goede vriend aan de bel. “Ik had steeds het gevoel dat ik mijn problemen zelf moest oplossen, maar vanaf dat moment kon ik de schijn niet langer ophouden. We hebben alle problemen op tafel gegooid, en daarna ook aan familie, vrienden en mensen in de kerk verteld dat het niet goed met ons ging”, vertelt Matthias.

Boodschappenpakket
Daarna verandert er veel. Matthias en Naomi leggen hun taak in de kerk neer om tijd te hebben om in zichzelf en elkaar te kunnen investeren. Van alle kanten komt er hulp. Naomi: “Soms stond er opeens een boodschappenpakket voor de deur of een bedrag op onze rekening. We werden meegenomen om kleren te kopen en kregen zelfs een vakantie aangeboden. Met Sinterklaas waren er cadeautjes voor het hele gezin. Op een gegeven moment zijn we gaan opschrijven wat we allemaal kregen en zagen we hoe overweldigend het was. Zelfs mensen die we niet kenden, hielpen ons. We zeggen nu, achteraf, vaak: we kwamen veel te kort, maar we zijn nooit iets tekortgekomen. Dat we niet kopje onder gegaan zijn aan schulden, hebben we als zorg van God ervaren.”

“Het was spannend om de boel open te gooien. Het voelt kwetsbaar, je schaamt je”, zegt Matthias. “Maar we hebben gemerkt dat openheid en eerlijkheid ons veel goeds hebben gebracht. Mijn psycholoog zei een keer: Wees mild voor jezelf. Dat zijn wijze woorden. Door zelf je problemen te willen oplossen, ben je veel te streng voor jezelf. Neem anderen in vertrouwen, hoe lastig misschien ook. Laat je helpen. Je hoeft het niet alleen te doen, mensen zijn er om elkaar tot zegen te zijn. Dát is de les die wij hebben geleerd en die iedereen willen meegeven.”

Met Matthias en Naomi gaat het goed, nu. Ze zijn gelukkig met elkaar en Matthias werkt weer fulltime. Alsof ze aan een nieuw hoofdstuk begonnen zijn, zo voelt het.